eessttyynn..llllyyww..cycymmrruu
                                                                                                   eessttyynn..ggoovv..wwaalleess
      Cefndir                                                  Background
  •   Mae’r adroddiad yn canolbwyntio ar                    •  The report focuses on standards, provision 
      safonau, darpariaeth ac arweinyddiaeth                   and leadership in the National Curriculum 
      ym mhynciau gwyddoniaeth a dylunio a                     subjects of science and design and 
      thechnoleg y Cwricwlwm Cenedlaethol                      technology at key stage 2 in primary 
      yng nghyfnod allweddol 2 mewn ysgolion                   schools in Wales
      cynradd yng Nghymru                                   •  For this survey, Estyn inspectors visited or 
  •   Ar gyfer yr arolwg hwn, ymwelodd                         interviewed by telephone a broad range of 
      arolygwyr Estyn ag ystod eang o ysgolion                 primary schools across Wales, taking into 
      cynradd ledled Cymru, neu eu cyfweld                     account: school size, geographical location, 
      dros y ffôn, gan ystyried: maint yr ysgol,               the proportion of pupils eligible for free 
      lleoliad daearyddol, cyfran y disgyblion                 school meals, linguistic and religious 
      sy’n gymwys i dderbyn prydau ysgol am                    characteristics.  Inspectors observed 
      ddim, nodweddion ieithyddol a chrefyddol.                lessons, interviewed pupils, teachers and 
       Bu arolygwyr yn arsylwi gwersi, yn                      school leaders, and scrutinised planning 
      cyfweld â disgyblion, athrawon ac                        and pupils’ work.  In addition, inspectors 
      arweinwyr ysgol, ac yn craffu ar gynlluniau              considered a wide range of primary school 
      a gwaith disgyblion. Hefyd, ystyriodd                    inspection evidence. 
      arolygwyr ystod eang o dystiolaeth                        
       
      arolygu ysgolion cynradd.
                                                                                                            eessttyynn..llllyyww..cycymmrruu
                                                                                                            eessttyynn..ggoovv..wwaalleess
      Prif ganfyddiadau                                             Main findings
  •   Erbyn diwedd cyfnod allweddol 2, mae llawer • By the end of key stage 2, many pupils have 
      o ddisgyblion wedi datblygu dealltwriaeth                     developed a sound understanding of basic 
      gadarn o gysyniadau gwyddoniaeth sylfaenol                    science concepts and of the nature of 
      a natur gwyddoniaeth. Un nodwedd gref                         science.  A strong feature in many schools 
      mewn llawer o ysgolion yw dealltwriaeth                       is pupils’ understanding of the need for a 
      disgyblion o’r angen am ddeiet iach ac                        healthy diet and regular exercise for good 
      ymarfer corff rheolaidd i sicrhau iechyd da.                  health.  Where standards are strongest, 
      Lle mae safonau gryfaf, mae disgyblion yn 
      datblygu dealltwriaeth dda o gysyniadau fel                   pupils develop a good understanding of 
      disgyrchiant a magneteg, ac yn defnyddio                      concepts such as gravity and magnetism, 
      termau gwyddonol yn gywir.                                    and use scientific terms precisely. 
  •   Mae bechgyn a merched yn cyflawni’n dda                   •   Both boys and girls achieve similarly well 
      yn debyg i’w gilydd, ac mae bron pob un yn                    and nearly all undertake scientific work 
      ymgymryd â gwaith gwyddonol â’r un                            equally enthusiastically.  Nearly all pupils 
      brwdfrydedd. Mae bron pob disgybl yn deall                    understand the importance of undertaking 
      pwysigrwydd cynnal ymchwiliadau’n ofalus a                    investigations carefully and of controlling 
      rheoli newidynnau. Mae llawer o ddisgyblion                   variables.  Many pupils explain their 
      yn esbonio’u hymholiadau gwyddonol, eu                         
      rhagfynegiadau a’u canlyniadau gan                            scientific enquiries, predictions and results 
                                                                    using scientific terminology. 
      ddefnyddio terminoleg wyddonol.
                                                                                eessttyynn..llllyyww..cycymmrruu
                                                                                eessttyynn..ggoovv..wwaalleess
     Prif ganfyddiadau                             Main findings
  •                                             •
     Mae’r rhan fwyaf o ddisgyblion yn gwneud  Most pupils make useful and accurate 
     arsylwadau defnyddiol a chywir o’u gwaith  observations of their science work, and 
     gwyddoniaeth, ac maent yn cofnodi’r           record these effectively.  However, only a 
     rhain yn effeithiol.  Fodd bynnag, dim ond    minority understand the need to repeat 
     lleiafrif sy’n deall yr angen i ailadrodd     enquiries and record multiple readings to 
     ymholiadau a chofnodi nifer o                 ensure the reliability of their work.  A 
     ddarlleniadau er mwyn sicrhau                 minority of pupils do not explain the reasons 
     dibynadwyedd eu gwaith.  Nid yw lleiafrif     for their conclusions well and do not have a 
     o ddisgyblion yn esbonio’r rhesymau dros      sound grasp of the relevant underlying 
     eu casgliadau yn dda, ac nid oes              scientific principles or concepts. When 
     ganddynt ddealltwriaeth gadarn o’r            presenting results, too many pupils do not 
     egwyddorion neu gysyniadau gwyddonol          know which chart they should use for 
     sylfaenol perthnasol.  Wrth gyflwyno          different types of data.  A very few teachers 
     canlyniadau, mae gormod o ddisgyblion         do not understand which chart to use either. 
     nad ydynt yn gwybod pa siart y dylent ei 
     ddefnyddio ar gyfer mathau gwahanol o 
     ddata.  Nid yw ychydig iawn o athrawon         
      
     yn deall pa siart i’w ddefnyddio ychwaith.
                                                                                                   eessttyynn..llllyyww..cycymmrruu
                                                                                                   eessttyynn..ggoovv..wwaalleess
      Prif ganfyddiadau                                        Main findings
    •  Mae llawer o ddisgyblion yn datblygu’u               •  Many pupils develop their thinking skills 
       medrau meddwl yn dda mewn                               well in science, for example when thinking 
       gwyddoniaeth, er enghraifft, wrth feddwl                about cause and effect. They give coherent 
       am achos ac effaith.  Maent yn rhoi                     reasons for their predictions, based on the 
       rhesymau cydlynus am eu                                 scientific knowledge that they have learned 
       rhagfynegiadau, yn seiliedig ar y                       previously.
       wybodaeth wyddonol y maent wedi’i                    •  Many pupils use and develop their literacy, 
       dysgu’n flaenorol.                                      numeracy and ICT skills well in science 
    •  Mae llawer o ddisgyblion yn defnyddio                   lessons.  
       ac yn datblygu’u medrau llythrennedd,                •  However, the difference in achievement 
       rhifedd a TGCh yn dda mewn gwersi                       between pupils eligible for free school 
       gwyddoniaeth.                                           meals and their peers in science at the end 
    •  Fodd bynnag, mae’r gwahaniaeth o ran                    of key stage 2 remains too wide and the 
       cyflawniad rhwng disgyblion sy’n gymwys                 gap continues to grow at level 5. 
       i gael prydau ysgol am ddim a’u 
       cyfoedion mewn gwyddoniaeth ar 
       ddiwedd cyfnod allweddol 2 yn rhy fawr o                 
        hyd, ac mae’r bwlch yn parhau i ehangu 
       ar lefel 5.
                                                                                                       eessttyynn..llllyyww..cycymmrruu
                                                                                                       eessttyynn..ggoovv..wwaalleess
      Prif ganfyddiadau                                           Main findings
  •  Mae mwyafrif o ddisgyblion yng nghyfnod  • A majority of pupils in key stage 2 design 
     allweddol 2 yn dylunio ac yn gwneud                         and make simple products by combining 
     cynhyrchion syml gan gyfuno’u medrau                        their designing and making skills.  They are 
     dylunio a gwneud.  Maent yn greadigol yn                    creative in their design and technology work 
     eu gwaith dylunio a thechnoleg ar draws                     across a broad range of topics.   
     ystod eang o destunau.                                   •  Many pupils illustrate their design ideas 
  •  Mae llawer o ddisgyblion yn dangos eu                       using simply-labelled sketches.  However, 
     syniadau dylunio gan ddefnyddio                             too few include accurate measurements in 
     brasluniau wedi’u labelu’n syml.  Fodd                      their plans, where appropriate.  Only a few 
     bynnag, nid yw digon ohonynt yn cynnwys                     pupils plan well enough the steps they will 
     mesuriadau cywir yn eu cynlluniau, lle bo’n                 take to complete their project.
     briodol.  Dim ond ychydig o ddisgyblion sy’n 
                                                              •  In a majority of schools, pupils understand 
     cynllunio’n ddigon da y camau y byddant yn                  many of the different components within the 
     eu cymryd i gwblhau’u prosiect.                             design and technology curriculum, such as 
  •  Mewn mwyafrif o ysgolion, mae disgyblion 
     yn deall llawer o’r cydrannau gwahanol yn y                 food and materials.  However, in too many 
     cwricwlwm dylunio a thechnoleg, fel bwyd a                  schools, pupils’ understanding of ‘systems 
                                                                   
     defnyddiau.  Fodd bynnag, mewn gormod o                     and control’ is weak.
       
     ysgolion, mae dealltwriaeth disgyblion o 
     ‘systemau a rheolaeth’ yn wan.